قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
1147
تاريخ الفي ( فارسى )
ذكر وقايع سال نود و دويم از رحلت خير البشر از جمله وقايع اين سال جنگ يزيد بن مهلّب بود با مسلمة بن عبد الملك . تفضيل اين مجمل [ را ] در تواريخ معتبره چنين آوردهاند كه چون يزيد بن عبد الملك بر سرير حكومت متمكّن گشت همّت بر استيصال آل مهلّب گماشت و از احوال يزيد بن مهلّب پرسيد . گفتند : او از زندان گريخته روى به عراق رفته . بنابراين يزيد بن عبد الملك فرمانى به والى بصره ، عدىّ بن ارطاة ، نوشت ؛ مضمون آنكه : « يزيد بن مهلّب از زندان گريخته متوجّه آن حدود شده ، بايد كه او را با جميع برادران و متعلقان در بند كرده شرايط احتياط به جاى آورده از شرّ و فتنهء او ايمن نشوند . » چون اين فرمان به عدّى رسيد مفضّل ، حبيب ، و مروان - پسران مهلّب - را كه در بصره بودند گرفته دربند كرد . امّا والى كوفه ، عبد الحميد ، به اشارهء يزيد بن عبد الملك راهها را مضبوط ساخته در تفحّص و تفتيش يزيد بن مهلّب مىبود . « 1 » عدىّ بن ارطاة ، والى بصره ، نيز جمعى كثير را بيرون فرستاد تا سرهاى گذر را نگاه داشته منتظر يزيد بن مهلّب مىبودند . و يزيد بن مهلّب اين اخبار شنيده به ملاحظهء تمام روى به بصره مىرفت كه در اين اثنا محمّد بن مهلّب به او پيوست . پس يزيد به واسطهء آمدن برادرش محمّد قوّت تمام يافته از روى استيلاى تمام متوجّه بصره گرديد و بر آن لشكرها كه والى كوفه در سر گذرها گذاشته بود چنان گذشتند كه هيچ كس را ياراى آن نبود كه در او نگاه كند . القصّه ؛ يزيد بن مهلّب با برادرش ، محمّد بن مهلّب ، بىتحاشى به بصره درآمده در خانهء خود فرود آمد و دست به بخشش دراز كرده مردم را صلات گران مىداد و فرمود تا جميع
--> ( 1 ) . عامل عبد الحميد در قرق راهها هشام بن مساحق عامرى از قبيلهء عامر بن لؤى بود كه در عذيب فرود آمد .